
امروزه رسانهها به عضوی جدایی ناپذیر از زندگی افراد تبدیل شده است و کاربران بخش عمدهای از زمان خود در طول شبانهروز را در رسانههای اجتماعی مصرف میکنند و همواره در معرض دادهها و اطلاعات مختلف قرار میگیرند. بر خلاف رسانههای سنتی مانند تلویزیون و رادیو، در رسانههای نوین و اجتماعی ایجاد یک موج رسانهای در مورد موضوعات مختلف در رسانههای اجتماعی آسانتر شده است. رسانههای اجتماعی با ایجاد تغییرات بنیادی در چگونگی ارتباطات و تعاملات اجتماعی، فضای جمعی گذشته را به فضای انفرادی مدرن تبدیل کرده است و در راستای تعامل با رسانهها، همگرایی حاکم در فضای گذشته تبدیل به واگرایی شده است و این تعامل منجر به انفعال شخصیتی در میان کاربران، به خصوص کاربران نوجوان شده است (فراهانی و سعید، ۱۳۹۱). اما شبکههای اجتماعی دارای تفاوتهایی با رسانههای اجتماعی است و به نوعی زیرمجموعه رسانههای اجتماعی به حساب میآید و افراد با عضویت در شبکههای اجتماعی به عنوان یک کاربر میتواند به سایر کاربران دسترسی داشته باشد، با علایق آنها آشنا شود، تولیدات متنی، صوتی، تصویری و… خود را به اشتراک بگذارد و همچنین امکان تشکیل گروههایی بر اساس علایق مشترک را پیدا کند (افراسیابی، ۱۳۹۳). امروزه با پیشرفتهای فناوری و ورود به عصر دیجیتال، شبکههای اجتماعی به ابزاری مهم در دست کاربران در جهت شکلدهی و بازنمایی هویتهای فردی و اجتماعی آنها تبدیل شده است. یکی از این شبکههای اجتماعی مورد استفاده، شبکه اجتماعی توییتر است که اکنون به ایکس تغییر نام داده است و کاربران در این بستر میتوانند نظرات، دیدگاهها و جهانبینی خود را در مورد مسائل مختلف به صورت آزادانه و عمومی به اشتراک بگذارند. یکی از این مسائل، مسئلهی «هویت جنسی» است که بازنمایی قابل توجهی در این بستر داشته است و دارای بازتابهایی در میان گفتوگوهای شکل گرفته در شبکه اجتماعی توییتر بوده است. محتواهای مرتبط با هویت جنسی به صورتهای مختلفی در این شبکه منتشر میشود که منجر به تعاملات و بازخوردهای فراوانی میشود که این امر منجر به این شده است کاربران مختلفی را با استفاده از الگوریتمها به یکدیگر متصل کند و شبکههای کاربری را در این مسئله به وجود بیاورد.
در شبکه اجتماعی توییتر که اکنون به ایکس تغییر نام داده است به دلیل سهولت استفاده و امکان استفاده از آن به صورت هویت نامعلوم باعث شده است کاربران در تولید محتوا و رفتار خود در این بستر یک نوع عریانی داشته باشند. اصطلاح «عریانی در رفتار» به معنای بیپرده بودن، صراحت زیاد یا ابراز آزادانه نظر و دیدگاه در رفتار و ارتباطات اجتماعی است. در مورد کاربران توییتر، این اصطلاح به معنای پستها یا نظراتی است که بیپرده، بدون پوشش و با صراحت زیاد ارائه میشوند، بدون آنکه توجه زیادی به نگرانیها یا محدودیتهای اجتماعی داشته باشند. این عریانی رفتار کاربران در بستر توییتر باعث شده است که توانایی خودابرازی در میان آنها افزایش پیدا کند و آنچه از خود به عنوان یک «من» نشان میدهند دارای شفافیت بیشتری باشد. این خودابرازی به این معنی است که کاربران به طور آزادانه و بیپرده احساسات، دیدگاهها و تجربیات شخصی خود را در بستر توییتر به اشتراک میگذارند بدون آنکه به محدودیتها یا پیشفرضهای اجتماعی توجه کنند. کاربران میتوانند از طریق عریانی در رفتار و خودابرازی در توییتر بهترین فرصت را برای بیان و ابراز هویت شخصی خود به دست آورند.
به طور کلی و بر اساس آنچه گفته شد، میتوان عنوان کرد که هویت فردی و اجتماعی افراد همواره متأثر از عوامل مختلفی از قبیل عوامل سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و… قرار دارد و در مورد هویت جنسی نیز میتوان گفت که در جوامع مختلف و به خصوص در جوامعی که با محدودیتهای سیاسی و اجتماعی روبرو هستند، شبکههای اجتماعی مانند توییتر میتواند به فضایی برای ابراز و بازنمایی خود تبدیل شود. شبکه اجتماعی توییتر به دلیل نداشتن محدودیتهای سیاسی و اجتماعی و وجود یک فضای باز برای ابراز خود، به گروههای مختلفی هویتی این امکان را میدهد که بدون حضور محدودیتهای جهان واقعی، در مورد هویت خود به صورت عمومی بحث و آن را منتشر کنند.
هر اندازه که امکان تولید محتوا در ارتباط با هویت جنسی در شبکه اجتماعی توییتر افزایش پیدا کند، در مقابل به همان اندازه مسائل و برخی از سوالات در مورد شیوه شکلگیری شبکههای کاربری، روند انتشار محتواهای مرتبط با هویت جنسی و مکانیزمهای انتشار محتوا در توییتر و نقش آن در پذیرش گروههای هویتی مختلف نیز برجسته میشود. با وجود افزایش انتشار محتواهای مرتبط با هویت جنسی در توییتر، پژوهشهای اندکی به تحلیل سیستماتیک محتواهای مرتبط با هویت جنسی. در این پژوهش به دنبال آن هستیم که با استفاده از تحلیل کلان داده به این مسئله بپردازیم که شبکههای ارتباطی پیرامون هویت جنسی چگونه شکل میگیرند، چگونه محتواهای مرتبط با هویت جنسی در شبکه اجتماعی توییتر منتشر و بازنشر شوند و چه موجهای رسانهای مرتبط با هویت جنسی در بازه زمانی مشخص شده در توییتر فارسی شکل گرفته است و منجر به شکلگیری بحث و گفتوگو در مورد هویت جنسی شده است.
ادبیات نظری
نظریه جامعه شبکهای
امروزه در عصر اطلاعات، پیشرفتهای فناوری و ظهور شبکههای اجتماعی جدید منجر به شکلگیری جامعه شبکهای شده است. مانوئل کاستلز در نظریه جامعه شبکهای، نقش شبکه ها در بازتعریف ساختارهای اجتماعی و فرهنگی را مورد مطالعه قرار میدهد. او بیان میکند که شبکهها زمینه را برای جهانی شدن فراهم کردهاند که به وسیله این امکان جدید، مرزهای جغرافیایی نادیده گرفته شده و تعاملات در سطح فراملی گسترش پیدا کرده است. در این پژوهش از نظریه جامعه شبکهای به عنوان چارچوبی برای تحلیل ساختار شبکههای شکل گرفته شده و روند انتشار محتواهای مرتبط با هویت جنسی در توییتر فارسی مورد استفاده قرار گرفته است.
نظریه جامعه شبکهای عنوان میکند که جامعه شبکهای شکلی از جامعه است که در آن افراد روابط خود را در شبکههای رسانهای سازمان میدهند. شبکههایی که به مرور زمان جایگزین جایگاه اجتماعی و ارتباطات رودررو میشوند و روابط اجتماعی را دگرگون میکنند (تانکارد و سورین، ۱۳۹۷). این نظریه توسط کاستلز مطرح شده است و بیان میکند که چگونه شبکههای ارتباطی دیجیتال نظیر اینترنت و شبکههای اجتماعی، ساختارهای اجتماعی و فرهنگی را تغییر داده است و بر هویتهای فردی و جمعی کاربران تأثیر میگذارند (کاستلز، ۱۴۰۳). آنچه در این نظریه مورد توجه قرار میگیرد، روابط است که امروزه در شبکههای اجتماعی به عنوان ساخت جدید جامعه شکل میگیرند. به بیانی دیگر افراد روابط و ارتباطات خود را در شبکههای اجتماعی و رسانهای شکل میدهند که به مرور زمان جایگزین ارتباطات و روابط رودرروی افراد میشود و یا به نوعی آن را تکمیل میکند و بر این اساس میتوان آن را نوعی از تعامل فناوری و محیط اجتماعی و یا ساخت اجتماعیای که تعامل در آن صورت میگیرد تعیین کرد که کاستلز آن را «رابطه بین شبکه و خود» نامگذاری میکند (کاستلز و معینی، ۱۳۸۳). جامعه شبکهای بیان میکند که فناوریها اساس ارتباطات و روابط انسانها را تغییر دادهاند و ما شاهد شکلگیری جهانی جدید هستیم و در این جهان تازهای که ساخته شده است با معنای جدیدی از تعریف جامعه روبرو میشویم که نه خود ابزار و فناوری بلکه شیوه و چگونگی استفاده از آنها اهمیت پیدا میکند و این نحوهی استفاده از فناوریها است که در راستای رسیدن به اهداف سیاسی، اجتماعی و اقتصادی اهمیت پیدا میکند.
کاستلز جهانی شدن را یکی از ویژگیهای جامعه شبکهای میداند و بر این باور است که شبکههای دیجیتال مانند شبکههای اجتماعی، ابزارهایی هستند که افراد و تعاملات آنها را از محدودیتهای زمان و مکان رها کرده و فرصت را برای مشارکت در گفتمانهای جهانی برای آنها فراهم میکند. شبکه اجتماعی توییتر یکی از ابزارهایی است که میتواند نقش پررنگی در جهانی شدن ایفا میکند که محتواها را در سطح جهانی منتشر میکند. محتواهای مرتبط با هویت جنسی در شبکه اجتماعی توییتر نه تنها نمایانگر یک مسئله محلی، بلکه تحت تاثیر گفتمانهای جهانی قرار دارد که این امر نشاندهندهی این است که کاربران فارسی زبان در توییتر با استفاده از ابزارهای دیجیتال در بازنمایی هویت جنسی خود به گفتمانهای جهانی میپیوندند. کاستلز معتقد است که هویت در جامعه شبکهای از طریق تعاملات شبکهای شکل میگیرد و بازنمایی میشود. شبکه اجتماعی توییتر بستری را برای شکلگیری تعاملات ملی و جهانی فراهم کرده است که کاربران در آن میتوانند محتواهای مرتبط با هویت جنسی را مصرف، تولید و بازنشر کنند.
نظریه جامعه شبکهای کاستلز با تاکید بر نقش شبکههای اجتماعی در شکلدهی هویت افراد، تعاملات و جهانی شدن آن، رویکردی مناسب برای مطالعه ساختار توییتر فارسی و نقش آن در انتشار محتواهای مرتبط با هویت جنسی است و در این چهارچوب ویژگی جهانی شدن در نظریه جامعه شبکهای، نقشی مهم در پیوند دادن کاربران محلی در جریانهای اصلی جهانی ایفا میکند که این امر نشاندهندهی نقش مهم شبکههای اجتماعی در بازنمایی هویتهای و شکلگیری گروههای هویتی جنسی است.
روش شناسی
در این پژوهش از رویکرد ترکیبی در بخش روش استفاده کردهایم که یکی از رویکردهای جدید در پژوهشهای حوزه ارتباطات است که به طور معمول از ترکیب روشهای کمی با روشهای کیفی استفاده میشود. این رویکرد به پژوهشگر کمک میکند که به صورت کاملتری موضوعات سخت و پیچیده رو مورد مطالعه قرار دهد. در این پژوهش از روشهای تحلیل کلان داده با استفاده از نرمافزار بصریسازی گفی و روندپژوهی استفاده شده است که در ادامه به توصیح کامل آنها میپردازیم.
تحلیل کلان داده
روش تحلیل کلانداده، امروزه توسعهیافتهترین روشهای تحقیق در علوم اجتماعی است که این امکان را برای ما فراهم میکند الگوها و روابط را در حجم و مقیاس گسترده و وسیع مورد مطالعه قرار دهیم. در این پژوهش از روش تحلیل کلان داده برای شناسایی و تحلیل ساختار شبکههای شکلگرفته در ارتباط با هویت جنسی در توییتر فارسی استفاده کردهایم. این روش به دلیل اینکه امکان پردازش حجم انبوه داده را فراهم میکند، ابزاری مناسب برای شناسایی الگوها و شبکههای شکل گرفته در محتواهای مرتبط با هویت جنسی است.
در این پژوهش از روش تحلیل کلان داده برای پاسخ دادن به این سوال استفاده شده است که جوامع شبکهای در ارتباط با هویت جنسی در توییتر چگونه شکل میگیرد؟ با استفاده از تحلیل شبکه و نرمافزار بصریسازی گفی، ساختار شبکههای تعاملی در ارتباط با هویت جنسی را مشخص کردهایم و با استفاده از پارامترهای مختلفی مانند نودها، (گرهها)، ماژولاریتی، متوسط درجه، متوسط طول مسیر و… خوشهها را تعریف کرده که هر یک از این خوشهها نشاندهنده گروههای مختلف کاربران و تعامل آنها با یکدیگر در ارتباط با محتواهای مرتبط با هویت جنسی بوده است.
به کار گیری روش کلان داده در این پژوهش امکان مطالعه چندبعدی محتواهای مرتبط با هویت جنسی در شبکه اجتماعی توییتر را فراهم میکند و با استفاده از ابزارهای دقیق در این روش، تصویری کامل از ساختار شبکهها را به ما ارائه میدهد.
یافتههای پژوهش
در این بخش به یافتههای پژوهش در دو روش تحلیل کلان داده و روندپژوهی میپردازیم. در ابتدا یافتهها و نتایج بخش کلان داده و سپس بخش روندپژوهی ارائه میشود.
تحلیل کلان داده
با توجه به اهمیت این پژوهش، هدف از انجام تحلیل کلان داده، شناسایی شبکههای ارتباطی شکل گرفته در ارتباط با هویت جنسی، تحلیل الگوهای مصرف و تعامل کاربران در توییتر فارسی است. برای دست یافتن به این هدف، پس از استحراج دادههای مرتبط با هویت جنسی در بستر توییتر فارسی در بازه زمانی مشخص، با استفاده از نرمافزارهای اکسل و گفی به شناسایی خوشههای ریتوییت پرداختهایم. این خوشهها و تحلیلهای ارائه شده ما را قادر میسازد تا با نگاهی دقیقتر به الگوهای ارتباطی و خوشههای موجود در توییتر بپردازیم و به درک بهتری از نحوه بازتولید و بازتعریف هویت جنسی در این فضا دست یابیم.
در ادامه به ارائه یافتههای این بخش از پژوهش و تحلیل آنها خواهیم پرداخت و تلاش میکنیم تا با مطالعه دقیقتر خوشههای ریتوییت و ارتباط میان کاربران به فهم عمیقتری از این فرآیند دست یابیم.
آمار کلی
در جدول پایین آمار کلی توییتهای مرتبط با هویت جنسی در بستر توییتر ارائه شده است و ۴۶۹.۵۶۷ توییت مرتبط به تفکیک وضعیت مشخص کردهایم.
جدول ۱: آمار کلی
| ردیف | عنوان | فراوانی |
| 1 | کل توییتها | 469.567 |
| 2 | کاربران | 126.358 |
| 3 | لایکها | 3.527.220 |
| 4 | بازدید | 350.045.798 |
| 5 | توییت | 55.768 |
| 6 | ریتوییت | 201.749 |
| 7 | کامنت | 186.480 |
| 8 | کوت | 25.570 |
فراوانی هشتگها
بر اساس دادههای استخراج شده در ارتباط با هویت جنسی در بستر توییتر و مطالعه آنها، تعداد ۲.۱۸۷ هشتگ مرتبط شناسایی شده است که در جدول و نمودار زیر بیست عدد از پرتکرارترین هشتگها بر اساس فراوانی مشخص کردهایم. فروانی نمودار بر اساس نرمال به صد است (بیشترین تعداد هشتگ به عنوان صد در نظر گرفته شده و پایینترین تعداد فراوانی صفر در نظر گرفته میشود).
جدول ۲: هشتگها
| ردیف | هشتگ | فراوانی |
| 1 | محمد_صادقی | 293 |
| 2 | زن_زندگی_آزادی | 99 |
| 3 | علیرضا_فاضلی_منفرد | 83 |
| 4 | lgbt | 77 |
| 5 | مهسا_امینی | 61 |
| 6 | گرایشات_جنسی | 58 |
| 7 | شادی_امین | 58 |
| 8 | رشته_توییت | 55 |
| 9 | iraniansstandwithisrael | 55 |
| 10 | ایران | 45 |
| 11 | من_کوییر_هستم | 44 |
| 12 | ترنس | 41 |
| 13 | رشتو | 41 |
| 14 | کوییر_ترنس_رهایی | 34 |
| 15 | جاوید_شاه | 34 |
| 16 | تهران | 34 |
| 17 | کیان_پیر_فلک | 33 |
| 18 | توماج_صالحی | 33 |
| 19 | ژن_ژیان_ئازاری | 26 |
| 20 | علی_ضیا | 26 |

نمودار ۱: هشتگها
انتشار توییتها بر اساس ساعات شبانهروز
در نمودار پایین روند انتشار محتوا مرتبط با هویت جنسی در بستر توییتر به تفکیک ساعات شبانهروز مشخص شده است و بر اساس نمودار، بیشترین تولید محتوا در ارتباط با هویت جنسی در ساعات ۲۰ تا ۲۳ صورت گرفته است.

نمودار ۲: ساعت انتشار
ابرکلمات
در تصویر پایین، ابر کلمات دادههای مرتبط با هویت جنسی در توییتر در بازه زمانی مشخص شده نشان داده شده است. همانطور که مشاهده میشود در دادههای مرتبط با هویت جنسی، کلمات: گرایش جنسی، استریت، لزبین، ترنس، زن، آزادی، الجیبیتی، گی، المپیک، افتاحیه المپیک و… بیشتر از سایر کلمات تکرار شدهاند.

تصویر ۱: ابرکلمات
تصویر و مشخصات خوشهها
برای نشان دادن ابعاد مختلف شبکه، از شبکه ریتوییت استفاده کرده و آن را نمایش دادهایم. همچنین مشخصات شبکه مربوطه از جمله تعداد یال، تعداد نود، مقدار ماژولاریتی، متوسط شبکه و متوسط طول مسیر در قسمت مربوطه مشخص کردهایم.

تصویر ۲: تصویر شبکه ریتوییت
جدول ۳: مشخصات شبکه ریتوییت
| مقدار | مشخصه | ردیف |
| 9.361 | نود | 1 |
| 11.454 | یال | 2 |
| 0.858 | ماژولاریتی | 3 |
| 1.206 | متوسط درجه | 4 |
| 4.08 | متوسط طول مسیر | 5 |

تصویر ۳: توزیع خوشهها
همانطور که از تصویر بالا مشخص است، الگوریتمهای تعیین خوشهها در نرمافزار بصریسازی گفی تعداد ۷۸ خوشه را یافته است که یک خوشه بیش از ۹۰۰ نود را به خود اختصاص داده است. تعداد خوشهها نشاندهنده تنوع زیاد در موضوعات، دیدگاهها و گروههای اجتماعی در شبکه است. هر خوشه ممکن است نمایانگر یک گروه از کاربران باشد که حول یک موضوع خاص یا یک دیدگاه خاص در ارتباط با هویت جنسی در حال تبادل نظر هستند. این تنوع میتواند به معنی وجود چندین گفتمان متفاوت یا حتی متناقض در شبکه باشد که هرکدام توسط گروههای مختلفی از کاربران پشتیبانی میشوند. هر خوشه به طور متوسط ۱۲۰ نود را به خود اختصاص داده است که این اندازه نشان میدهد که خوشه نه چندان کوچک هستند که نشاندهندهی یک گروه خاص و محدود باشند و نه خیلی بزرگ که نشاندهندهی یک گفتمان فراگیر باشد؛ این میتواند به معنی وجود گروههای کوچکتر و تخصصیتر باشد که هرکدام به طور فعال در بحثهای خاصی شرکت میکنند.

تصویر ۴: متوسط درجه
متوسط درجه در تحلیل شبکه به معنی میانگین تعداد پیوندها یا ارتباطاتی است که هر نود (کاربر) در شبکه دارد. عدد ۱.۲۰۶ برای متوسط درجه نشان میدهد که هر کاربر به طور میانگین با ۱.۲ کاربر دیگر در شبکهی مرتبط با هویت جنسی از طریق ریتوییت در توییتر در ارتباط است. این عدد نشان میدهد شبکه به طور کلی دارای تعداد کمی از پیوندها یا ارتباطات است؛ یا به عبارتی دیگر اکثر کاربران تنها با یک یا دو کاربر دیگر در ارتباط مستقیم (ریتوییت) قرار دارند و این میتواند نشان دهندهی پراکندگی در شبکه باشد. همچنین این عدد میتواند نشان دهندهی این باشد که کاربران خاصی به عنوان هستهی مرکزی یا نقطهی تمرکز عمل میکنند و دیگر کاربران بیشتر به این نقاط تمرکز متصل هستند تا دیگر کاربران. این یعنی ممکن است تعداد کمی از کاربران نقش پررنگی در گسترش اطلاعات داشته باشند، در حالی که دیگر کاربران بیشتر مصرفکنندهی محتوا باشند.

تصویر ۵: متوسط طول مسیر
متوسط طول مسیر به دست آماده از تحلیل دادهها ۴.۰۸ بوده است. این آمار نشان میدهد که به طور میانگین هر گره (کاربر یا نود) میتواند با طی کردن ۴.۰۸ گره به سایر گرهها دسترسی پیدا کند. این عدد یک نمایه از «کوچک بودن جهان شبکه» است، به این معنا که جامعه شبکهای نسبتا متراکم است و کاربران به هم نزدیک هستند حتی اگر به صورت مستقیم با هم در ارتباط نباشند. این عدد نشان میدهد شبکه پراکنده نیست اما میتواند نشاندهندهی وجود خوشههای مختلفی باشد که به همدیگر متصل هستند و این خوشهها ممکن است نمایانگر گروههای مختلفی از کاربران باشند که دیدگاههای متفاوتی در مورد هویت جنسی دارند و به واسطهی ارتباط میان خوشهها، این دیدگاهها و تعاملات به سرعت در تمام شبکه پخش شوند.
بحث و نتیجهگیری
برای پاسخ به سوال و مسئله اصلی پژوهش، ابتدا پس از استخراج دادههای مرتبط با هویت جنسی در بستر توییتر، دادههای استخراج شده تمیز داده شده و دادههای نامرتبط با آن حذف گردید. پس از آن توییتهای اصلی و کاربرانی که آن توییتها را ریتوییت (بازنشر) کردهاند وارد نرمافزار گفی کرده و خوشههای آن استخراج شد. این دادهها دارای ۹.۳۶۱ نود و ۱۱.۴۵۴ یال بوده است که این اتفاق نشان میدهد که شبکههای مرتبط با هویت جنسی در شبکه اجتماعی توییتر دارای گستردگی است و ماژولاریتی استخراج شده دارای مقدار ۰.۸۵۸ بوده است که این امر نمایانکننده تمایز بالا میان خوشههای مختلف استخراج شده است، به این معنی که هر خوشه دارای ویژگیهای منحصر به فرد خود است. این امر اهمیت به وجود آمدن و شکلگیری گروههای کوچکتر و هم عقیده در بحتهای مرتبط با هویت جنسی را نمایان میکند. تعداد خوشههای استخراج شده زیادتر از حد انتظار و تعداد ۷۸ خوشه بود که این اتفاق به نوبهی خود نمایانگر تنوع دیدگاهها در میان کاربران در مورد مباحث مرتبط با هویتهای جنسیتی و جنسی است. این خوشهها و ساختارهای شبکهای شکل گرفته نمایانگر جداسازیهای سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و… در بین کاربران ایرانی توییتر است که ممکن است این خوشهها بر اساس معیارهای مختلفی مانند نگرشهای حمایتی و انتقادی و یا نگرشهای سیاسی به وجود آمدهاند. نتایج تحلیل دادهها نشان میدهد توییتر به عنوان یک شبکهی اجتماعی، فضا را برای به وجود آمدن و شکلگیری جوامع کوچک و متنوع عمل کرده است که هرکدام به بازنمایی و تقویت هویتهای جنسی مختلف پرداختهاند.
تحلیل یافتهها بر اساس مبانی نظری پژوهش
یافتههای پژوهش که از طریق تحلیل کلانداده و با استفاده از نرمافزار بصریسازی گفی به دست آمده است را میتوان بر اساس نظریه جامعه شبکهای مورد تحلیل قرار داد. کاستلز بیان میکند شبکهها در جامعه اطلاعاتی بر اساس منافع و هویتهای مشترک شکل میگیرد. بر اساس این نظریه شبکههای شکل گرفته در دنیای دیجیتال به عنوان ساختارهای اجتماعی در عصر جهانی شدن عمل میکنند. کاستلز معتقد است که فرآیند جهانی شدن باعث شکلگیری شبکههایی میشود که در آن دادهها و اطلاعات به صورت غیر متمرکز و سریع منتقل میشوند و مرزهای جغرافیایی و فیزیکی دیگر معنی پیدا نمیکنند. همانطور که نتایج پژوهش نشان داد، تعداد زیاد نودها ( ۹.۳۶۱) و یالها ( ۱۱۴۵۴) نشان دهنده این جهانی شدن است. کاربران توییتر به راحتی میتوانند به یکدیگر متصل شوند و اطلاعات را به سرعت میان یکدیگر توزیع کنند. مقدار ماژولاریتی این محتواها نیز نشاندهنده یک ساختار خوشهای قوی در شبکه است. افرادی که در این شبکه به تولید محتوا در ارتباط با هویت جنسی پرداختهاند به خوشههای مختلفی تقسیم شدهاند که این امر نشاندهندهی گفتمانهای متنوع در حوزه هویت جنسی است. با اینکه هر خوشه میتواند نمایان کنندهی نوعی گفتمان خاص باشد، میتواند نشاندهندهی تاثیرپذیری کاربران از جریانهای جهانی در جهت استفاده در سطح خرد نیز باشد؛ مثلا کاربران با گفتمانهای جهانی در ارتباط با هویت جنسی وارد تعامل میشوند اما این تعاملات در بستر فرهنگ محلی شکل میگیرد.
یکی از ویژگیهای مهم شبکههای اجتماعی در عصر دیجیتال و جهانی شدن، انتشار سریع اطلاعات است. متوسط طول مسیر ۴.۰۸ که در نتایج تحلیل کلان داده به دست آمد، نشاندهندهی کوتاهی مسیرهای ارتباطی در شبکه اجتماعی توییتر است و این شبکه اطلاعات را به سرعت و به طور موثر میان کاربران (نود) منتقل میکند که به نوعی بیانگر گسترش سریع اطلاعات در سطح شبکه است که طور ویژه در مورد مسائل حساسی مانند هویت جنسی حائز اهمیت است. بر اساس نظریه جامعه شبکهای کاستلز، این نوع از انتقال سریع اطلاعات در بستر جهانی شدن، امکان دسترسی به منابع اطلاعاتی و گفتمانهای مختلف را به کاربران میدهد. این قابلیت در مسئله هویت جنسی اهمیت ویژهای پیدا میکند زیرا افراد با نگرشها و هویتهای جنسی مختلف میتوانند از یکدیگر کسب اطلاعات کنند و آنها در شبکه اجتماعی توییتر به اشتراک بگذارند.
فرآیندهایی که پیش از این بیان شد، به طور ویژهای در فرآیند جهانی شدن هویت جنسی بازتاب مییابد. بر اساس تحلیل خوشههای مختلف و تعاملات میانگروهی، ویژگیهای شبکه نشاندهنده یک فرآیند جهانی شدن هویت جنسی است که در آن گفتمانهای مختلف در سطح محلی و جهانی با یکدیگر اتصال پیدا میکنند. شبکه اجتماعی توییتر این بستر را فراهم میکنند که تا کاربران ایرانی با استفاده از یک فضای دیجیتال، به گفتمانهای جهانی مرتبط با هویت جنسی دسترسی پیدا کنند و همزمان هویت فردی و محلی خود را حفظ و با دیگران به اشتراک بگذارند. این امر در عصر جهانی شدن و جامعه شبکهای اهمیت پیدا میکند زیرا جهانی شدن نه تنها باعث آسان شدن انتقال اطلاعات میشود، بلکه زمینه را برای همزیستی و برقرار ارتباط میان فرهنگها و هویتهای مختلف را فراهم میکند.
تحلیل دادههای مرتبط با هویت جنسی در شبکه اجتماعی توییتر بر اساس نظریه جامعه شبکهای با تکیه بر مفهوم جهانی شدن نشان میدهد که شبکه اجتماعی توییتر در ایران، به ویژه در موضوع هویت جنسی نقش قابل توجهی در انتقال سریع اطلاعات دارند و گروههای مختلف به صورت در همتنیده به اطلاعات مرتبط با هویت جنسی دسترسی دارند و این اطلاعات به سرعت از یک کاربر به کاربر دیگر منتقل میشود.
منابع فارسی
افراسیابی, م. (۱۳۹۳). توان بالقوه شبکه ها و رسانه های اجتماعی در تقویت مدیریت دانش. کتاب داری و اطلاع رسانی, 109-134.
ببی, ا. (۱۳۹۸). روش های تحقیق در علوم اجتماعی. تهران: سمت.
تانکارد, ج., & سورین, و. (۱۳۹۷). نظریه های ارتباطات. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
فراهانی, م., & سعید, ز. (۱۳۹۱). بررسی تاثیر رسانه ها بر تربیت و رشد کودکان و نوجوانان. پژوهش نامه تربیت تبلیغی, 40-62.
کاستلز, م. (۱۴۰۳). عصر اطلاعات: اقتصاد، جامعه و فرهنگ (ظهور جامعه شبکه ای). تهران: طرح نو.
کاستلز, م., & معینی, م. (۱۳۸۳). جامعه شبمه ای و هویت جدید. مجلس و راهبرد, 431-459.
منابع خارجی
bagett, m. (2014). The Economic Cost of Stigma and the Exclusion of LGBT People: A Case Study of India. the world bank, 1-60.
hereth, j., pardee, d., & reisner, s. (2020). Gender identity and sexual orientation development among young adult transgender men sexually active with cisgender men: ‘I had completely ignored my sexuality … that’s for a different time to figure out. culture, health, 31-47.
keuroghlian, a., ard, k., & makadon, h. (2017). Advancing health equity for lesbian, gay, bisexual and transgender (LGBT) people through sexual health education and LGBT-affirming health care environments. csiro publishing, 119-122.