نگاهی به آمار کشته‌های تصادف در ایران

mahdi-dastmard-t08egtyYdy4-unsplash

در ابتدای تابستان ۱۴۰۰، خبر جان دادنِ دو خبرنگار محیط زیست، سه سرباز معلم، یک مامور نیروی انتظامی و راننده در دو حادثه جاده‌ای افکار عمومی را یک‌بار دیگر متوجهِ معضل حوادث جاده‌ای در کشور کرد. پنج سال پیشتر، در تابستان ۱۳۹۵ در حادثه‌ای مشابه ۱۹ سرباز در استان فارس در اتوبوس جان خود را از دست دادند. یا پیشتر از آن، در اسفند ۱۳۷۶ سقوط اتوبوس دانشجویان دانشگاه شریف در خوزستان جان ۷ نفر را گرفت و به فاجعه‌ای دیگر بدل شد.

***

حوادث رانندگی در ایران چگونه رخ می‌دهد؟ آیا امکان پیشگیری از این حوادث وجود دارد؟ پاسخ به این پرسش‌ها دشوار است. نوشته پیش‌رو در تلاش است با گردآوری و تحلیل داده، چراغی برای یافتن پاسخ به پرسش‌های یادشده روشن کند.

چه عواملی در تصادف‌های جاده‌ای دخیل است؟

مطالعات انجام شده در ایران عوامل موثر بر سوانح جاده‌ای را به صورت زیر دسته‌بندی می‌کنند:

  • اشتباهات رانندگی
  • نا ایمن بودن و نقص فنی اتومبیل‌ها
  • عوامل محیطی و جاده‌ای

همچنین محققان عوامل عمده تصادف را عدم توجه به جلو، عدم رعایت حق تقدم، عدم رعایت فاصله طولی، سبقت و سرعت غیرمجاز دانسته‌اند که دو مورد آخر بیشترین سهم را در تصادفات منجر به فوت داشته‌ است [۱].

در سالنامه‌های وزارت راه و مطالعات مستقل دیگر [۲] عوامل انسانی مانند اشتباهات رانندگان همواره سهم بزرگی را به خود اختصاص می‌دهد. برای نمونه جدول زیر نشان می‌دهد درصد بزرگی از حوادث مرگبار رانندگی به عوامل انسانی و نا ایمن بودن وسیله نقلیه مرتبط می‌شود.

در این مطالعات عنوان عوامل انسانی بسیار کلی بیان شده است. به عنوان نمونه، مشخص نیست سهم مواردی مانند الزامات قانونی یا سهم عوامل زمینه‌ایِ کلان‌تر در آن چقدر است. در ادامه تا اندازه‌ای به آن پرداخته خواهد شد.

تعداد کشته‌ها در حوادث رانندگی

در سال ۱۳۹۹ تعداد ۱۵،۳۹۶ فوت ناشی از تصادف رانندگی در سازمان پزشکی قانونی به ثبت رسیده است. استان‌های فارس، تهران، اصفهان، کرمان، سیستان و بلوچستان، گیلان، مازندران، خراسان رضوی، آذربایجان شرقی و غربی بیشترین سهم را در آن کشته سال ۱۳۹۹ داشته‌اند. تعداد کشته‌های تصادف در استان‌های چهارمحال بختیاری، کهگیلویه و بویراحمد، ایلام، خراسان جنوبی و شمالی، سمنان و یزد نسبت به سایر استان‌ها در این سال کمتر بوده است.

سهم تصادف‌های جاده‌ای از کل آمار فوت

نسبت تعداد کشته‌‌های حوادث جاده‌ای کشور نسبت به کل متوفیان در نوار جنوبی و جنوب شرقی کشور از بسیاری دیگر نقاط به مراتب بیشتر است. عواملی همچون شدت بالای حوادث، تاخیر در رسیدگی اورژانسی به حادثه دیدگان و یا تعداد زیاد افراد آسیب دیده در هر تصادف می‌تواند از جمله دلایل بالا بودن این نسبت باشد. سیستان و بلوچستان با ۶.۷٪ و تهران ۱.۵۱٪ به ترتیب دارای بیشترین و کمترین نسبت کشته شدگان جاده ‌ای به کل متوفیان است . اگرچه سهم فوت ناشی از تصادف ممکن است تحت تاثیر کرونا کاهش یابد اما الگوی سهم بیشتر تصادف از کل مرگ و میر در نوار جنوبی و جنوب شرقی تقریبا در سال‌های پیش از کرونا نیز قابل مشاهده است. تنها در استان سمنان است که پس از شیوع ویروس کرونا سهم فوت ناشی از تصادف خارج از این الگو کاهش چشمگیر داشته است.

سهم تصادف از کل آمار فوت استان (پس از کرونا)
سهم تصادف از کل آمار فوت استان (پیش از کرونا)

میزان تصادفات نسبت به طول جاده‌های کشور

وزارت راه و شهرسازی طول جاده‌های شهری و روستایی را بالغ بر ۲۲۰ هزار کیلومتر اعلام کرده است. این عدد شامل آزادراه، بزرگراه، راه اصلی، آسفالت و شوسه است [۱۱].  به بیان دیگر با توجه به آمار کشته‌های تصادف جاده‌ای در سال ۱۳۹۷، تقریبا در هر ۱۴.۲ کیلومتر در جاده‌های ایران یک حادثه منجر به مرگ اتفاق می‌افتد.

بررسی رابطه جمعیت و مساحت با آمار کشته‌های تصادف

هرچه جمعیت استان بیشتر باشد آمد و شدِ آن بیشتر می‌شود و هر چه مساحت بیشتر باشد مسافت رفت و آمدها بیشتر می‌شود. افزایش جمعیت و مساحت سبب می‌شود مجموع زمانی که در راه‌ها سپری می‌شود افزایش یابد و در نتیجه احتمال تصادف و به تبع آن احتمال فوت ناشی از حوادث رانندگی بیشتر شود.

بررسی‌های آماری نشان می‌دهد تعداد کشته‌های تصادف با جمعیت و مساحت استان‌ ارتباط دارد (p-values < 0.001) و بخش قابل توجهی از تنوع تصادف در استان‌ها را می‌توان جمعیت و مساحت استان توضیح داد (R2=0.9). بررسی آمار فوت حوادث رانندگی در استان‌ها و مقایسه آن با مقدار متناسب با جمعیت و مساحت ایشان نشان می‌دهد فوت ناشی از تصادف در استان فارس و تا حدی در استان مرکزی بیشتر از مقدار مورد انتظار آن در سال ۱۳۹۹ است [۳] .

این الگو در سال‌های ۹۴ تا ۹۹ نیز قابل مشاهده است. در نتیجه می‌توان گفت آمار تصادف در استان فارس و پس از آن در استان مرکزی بطور پیوسته فراتر از مقدار متناسب با جمعیت و مساحت آن است (سطح اطمینان ۹۰%). به بیان دیگر تعداد کشته در حوادث رانندگی در این استان‌ها با جمعیت ساکن و مساحت استان تطابق ندارد و باید عامل سیستماتیک دیگری برای توضیح بالا بودن آمار تصادف منجر به فوت را در آن‌ها جستجو کرد. عواملی همچون نوع و وضعیت راه‌ها، میزان تردد فراتر از ظرفیت راه‌ها و یا حتی نحوه کنترل قوانین راهنمایی و رانندگی در این استان‌ها می‌تواند مورد بررسی بیشتری قرار بگیرد. 

بررسی رابطۀ جمعیت و مساحت به عنوان عوامل موثر در تخمین تعداد کشته‌های ناشی از حوادث رانندگی در قالب یک رابطه خطی نشان از معنادار بودن این ارتباط و موثرتر بودن جمعیت نسبت به مساحت در برآورد تعداد فوت ناشی از حوادث رانندگی در استان دارد.
در استان فارس و مزکری در اکثر قریب به اتفاق سال‌های بررسی شده در این مطالعه مانند سال ۹۸ و ۹۹ که در این شکل‌ها مشخص شده، آمار فوت ناشی از حوادث رانندگی فراتر از مقدار مورد انتظار (خطچین) بوده یا در کم ترین حالت بسیار به آن نزدیک بوده است.

مقایسه با دیگر کشورها

سازمان‌های بین المللی[۴] نرخ فوت حوادث رانندگی را به ازای هر ۱۰۰ هزار نفر جمعیت گزارش می‌دهند. سازمان بهداشت جهانی [۵] در سال ۲۰۱۹ میلادی (۱۳۹۸ شمسی) نشان می‌دهد ایران در میان کشورهای دنیا به لحاظ نرخ کشته‌های حوادث جاده‌ای وضعیتی شبیه به لیبی، بولیوی، چاد، السالوادور، مغولستان، پاراگوئه، افریقای جنوبی و مالزی داشته و در میان ۱۹۱ محدوده جغرافیایی در رتبه ۱۳۰ ام (تقریبا در ۳۲% پایانی) قرار داشته است. به طور متوسط از هر صد هزار نفر از جمعیت ایران، ۲۱ نفر در این سال در حوادث رانندگی جان خود را از دست داده‌اند. سوئیس، سنگاپور و نروژ با مرگ کمتر از ۳ نفر در هر صد هزار نفر جمعیت در کنار چند کشور کم جمعیت دیگر بهترین رتبه را در میان کشورها دارند. [۶].

بررسی روند تغییرات و احتمال تغییر رفتار

میزان تصادفات شهری و جاده‌ای ایران در طول سالیان گذشته تغییرات زیادی داشته است. در بین سال‌های ۱۳۸۵ تا ۱۳۸۹ تعداد تصادفات جاده‌ای در ایران نزدیک به ۸۰۰ هزار عدد است که طبق مستندات مرکز آمار ایران [۷] در سال ۱۳۹۰ به نزدیک ۴۰۰ هزار تصادف کاهش پیدا کرده است. این روند دست‌کم در بین سال‌های ۱۳۹۱ تا ۱۳۹۳ کماکان کاهشی بوده است.

یکی از دلایل احتمالی این کاهش تعداد تصادفات رانندگی، رعایت بیشتر قوانین راهنمایی و رانندگی توسط رانندگان است. در فروردین ماه سال ۱۳۹۰ اجرای سخت‌گیرانه طرحی موسوم به قوانین جدید راهنمایی و رانندگی [۸] آغاز شد و به موجب آن جریمه‌های سنگینی برای عدم رعایت قوانین رانندگی در نظر گرفته شد. بنظر می‌رسد این جدیت در اجرا و مواجه شدن رانندگان با جریمه‌های سنگین موجب تغییر در رفتار رانندگی و کاهش حوادث بوده است. هرچند نباید نوسازی ناوگان حمل و نقل عمومی و به روز شدن خودرو‌های سواری کشور با توجه به ورود گسترده خودرو‌های خارجی را در سال‌های مورد اشاره از نظر دور داشت. بررسی دقیق‌تر این عوامل نیازمند جستجوی و مطالعه بیشتر است. 

متاسفانه آمار تعداد تصادفات از سال ۱۳۹۳ به بعد توسط منابع رسمی داخلی بصورت عمومی منتشر نشده است. برای بررسی روند حوادث رانندگی ناچاریم به داده‌های منتشر شده توسط سازمان بهداشت جهانی[۹] اکتفا کنیم. این سازمان سالانه میزان کشته شدگان جاده‌ای را به ازای هر ۱۰۰ هزار نفر منتشر می‌کند. مطابق این گزارش، از ابتدای سال ۲۰۱۶ میلادی مطابق با سال ۱۳۹۵ شمسی روند نزولی تعداد کشته‌های جاده‌ای در ایران متوقف شده و در چهار سال منتهی به ۱۳۹۸ با اندکی افزایش نیز همراه بوده است. آیا این متغیر در حال تغییر رفتار از وضعیت نزولی به وضعیت صعودی بوده است؟

در میان کشور‌های منطقه، ایران وضعیتی بهتر از عربستان سعودی، یمن و عراق داشته اما وضعیت دیگر همسایه‌ مانند افغانستان، پاکستان، عمان، امارات و قطر بهتر از ایران است. نکته قابل تامل در این فهرست، کشورهای عمان و قطر هستند که با نرخ بیش از ۳۰ نفر کشته به ازای هر ۱۰۰ هزار نفر در بین سال‌های ۲۰۱۱ تا ۲۰۱۳ هم اکنون با نزدیک به ۱۰ نفر در سال وضعیتی به مراتب بهتر در میان کشورهای منطقه به لحاظ کاهش حوادث مرگبار جاده‌ای دارند.

در برنامه استراتژیک حمل و نقل ایران [۱۰] که در سال ۱۳۹۷ منتشر شده است، به درستی در خصوص کاهش شیب نمودار نرخ کشته‌های تصادف هشدار شده است. با این وجود بنظر نمی‌رسد برنامه و اقدام موثری از طرف سیاست‌گذار برای مقابله با افزایش آمار فوت ناشی از تصادف در دستور کار قرار گرفته باشد.

هشدار زیر سایه کرونا

این زنگ خطر در آمار فوت ناشی از حوادث رانندگی سازمان پزشکی قانونی در سال ۹۷ نیز مشهود است. در سال ۹۷ آمار فوت ناشی از تصادف به بیش از ۱۷ هزار نفر در سال افزایش پیدا می‌کند در حالیکه این مقدار در سه سال قبل از آن سابقه نداشته است. پس از آن همه‌گیری کرونا باعث کاهش آمار رفت و آمد جاده‌ای و آمار مرگ و میر ناشی از تصادف را تا ۱۵ هزار نفر در سال کاهش داده است.

ایران از نظر تعداد سوانح جاده‌ای در میان کشورهای و در مقایسه با بیشتر کشور‌های همجوار وضعیت مطلوبی ندارد.

تا پیش از شیوع کرونا شواهد حاکی از دوباره صعودی شدنِ حوادث مرگبار جاده‌ای در ایران بوده است. در سطح استانی، استان‌های فارس و مرکزی نیاز به بررسی‌های جامع‌تری برای علت‌یابی و کاهش آمار کشته‌های تصادف و ایجاد بهبود دارند. در نوار جنوب و جنوب شرقی کشور نیز مشخصا به دلیل نسبت بالای مرگ و میرِ تصادف نسبت به کل متوفیان بررسی‌های جدی‌تر لازم است.

اگرچه در حال حاضر بیش از هرچیزی تحت تاثیر کروناست و عوامل دیگر مانند تصادف در برابر آن ناچیز هستند اما عدم توجه به مطالعاتی مانند اسناد موجود در وزارت راه در سال ۱۳۹۷، توسط سیاست‌گذاران باعث می‌شود دستاورد‌های مثبت گذشته، پس از کنار رفتن همه‌گیری در مدت زمان کوتاهی از بین رفته و در در مواردی مانند حوادث جاده‌ای که با جان مردم سروکار دارد منجر به عواقب جبران ناپذیری شود.

در مجموع، کاهش حوادث جاده‌ای منوط به آموزش رانندگان، جدیت در اعمال قوانین رانندگی، توسعه و ایمن‌سازی شبکه جاده‌ای و افزایش ایمنی وسایل نقلیه است. ایران اگرچه با بیش از ۲۲۳ هزار کیلومتر راه در جایگاه ۲۷م در ۱۷۵ محدوده جغرافیایی در دنیا قرار دارد (۱۵% نخست). اما متوسط طول راه‌‌ها در ایران ۱۴ کیلومتر در هر صد کیلومتر مربع است و از این حیث ایران جایگاه ۱۳۰ام در دنیا را دارد (۲۵% انتهایی)(+). ایران با توجه به وسعت زیاد و فاصله طولانی شهر‌ها نیاز به توسعه حمل و نقل عمومی بیشتر و ایمن‌تر دارد تا کمتر شاهد چنین حوادث تلخی باشد.

. . .


. . .

پیوست

جدول تخمین جمعیت استان‌ها در سال‌های بین سرشماری عمومی

جمعیت سال ۱۴۰۰ از تخمین‌های رسمی[۱۲] استفاده شده است. برای تخمین جمعیت میان دو سرشماری از فرمول[۱۳] زیر استفاده شده است.

Estimate = P1 + n * (P2 – P1) / N

Estimate = تخمین جمعیت برای سال مورد نظر
n = تعداد ماه‌ از زمان سرشماری اول تا زمان تخمین
N = تعداد ماه‌ها بین سرشماری اول و دوم
P2 = جمعیت در سرشماری دوم
P1 = جمعیت در سرشماری اول

نام استانسرشماری جمعیت ۹۵تخمین جمعیت ۹۶تخمین جمعیت ۹۷تخمین جمعیت ۹۸تخمین جمعیت ۹۹
آذربایجان شرقی۳۸۵۹۰۰۰۳۹۰۳۶۰۰۳۹۴۸۲۰۰۳۹۹۲۸۰۰۴۰۳۷۴۰۰
آذربایجان غربی۳۲۸۴۰۰۰۳۳۲۲۸۰۰۳۳۶۱۶۰۰۳۴۰۰۴۰۰۳۴۳۹۲۰۰
‫اردﺑﻴﻞ۱۲۹۴۰۰۰۱۲۹۸۰۰۰۱۳۰۲۰۰۰۱۳۰۶۰۰۰۱۳۱۰۰۰۰
‫اﺻﻔﻬﺎن۵۰۹۱۰۰۰۵۱۵۱۰۰۰۵۲۱۱۰۰۰۵۲۷۱۰۰۰۵۳۳۱۰۰۰
‫اﻟﺒﺮز۲۶۴۲۰۰۰۲۷۰۵۶۰۰۲۷۶۹۲۰۰۲۸۳۲۸۰۰۲۸۹۶۴۰۰
‫اﻳﻼم۵۸۷۰۰۰۵۹۰۸۰۰۵۹۴۶۰۰۵۹۸۴۰۰۶۰۲۲۰۰
‫ﺑﻮﺷﻬﺮ۱۱۴۶۰۰۰۱۱۷۱۰۰۰۱۱۹۶۰۰۰۱۲۲۱۰۰۰۱۲۴۶۰۰۰
‫ﺗﻬﺮان۱۲۸۰۸۰۰۰۱۳۰۷۳۲۰۰۱۳۳۳۸۴۰۰۱۳۶۰۳۶۰۰۱۳۸۶۸۸۰۰
‫ﭼﻬﺎرﻣﺤﺎل و بختیاری۹۴۲۰۰۰۹۵۳۰۰۰۹۶۴۰۰۰۹۷۵۰۰۰۹۸۶۰۰۰
‫ﺧﺮاﺳﺎن جنوبی۷۷۹۰۰۰۷۹۰۰۰۰۸۰۱۰۰۰۸۱۲۰۰۰۸۲۳۰۰۰
‫ﺧﺮاﺳﺎن رضوی۶۴۴۵۰۰۰۶۴۳۰۴۰۰۶۴۱۵۸۰۰۶۴۰۱۲۰۰۶۳۸۶۶۰۰
‫ﺧﺮاﺳﺎن شمالی۹۱۹۰۰۰۹۱۶۴۰۰۹۱۳۸۰۰۹۱۱۲۰۰۹۰۸۶۰۰
‫ﺧﻮزﺳﺘﺎن۴۸۵۳۰۰۰۴۸۷۹۴۰۰۴۹۰۵۸۰۰۴۹۳۲۲۰۰۴۹۵۸۶۰۰
‫زﻧﺠﺎن۱۰۶۸۰۰۰۱۰۷۷۸۰۰۱۰۸۷۶۰۰۱۰۹۷۴۰۰۱۱۰۷۲۰۰
‫ﺳﻤﻨﺎن۶۸۴۰۰۰۷۰۳۰۰۰۷۲۲۰۰۰۷۴۱۰۰۰۷۶۰۰۰۰
‫ﺳﻴﺴﺘﺎن و ﺑﻠﻮﭼﺴﺘﺎن۲۸۵۹۰۰۰۲۹۰۹۴۰۰۲۹۵۹۸۰۰۳۰۱۰۲۰۰۳۰۶۰۶۰۰
‫ﻓﺎرس۴۸۲۸۰۰۰۴۸۸۱۲۰۰۴۹۳۴۴۰۰۴۹۸۷۶۰۰۵۰۴۰۸۰۰
‫ﻗﺰوﻳﻦ۱۲۶۲۰۰۰۱۲۷۹۶۰۰۱۲۹۷۲۰۰۱۳۱۴۸۰۰۱۳۳۲۴۰۰
‫ﻗﻢ۱۲۵۵۰۰۰۱۲۸۸۶۰۰۱۳۲۲۲۰۰۱۳۵۵۸۰۰۱۳۸۹۴۰۰
‫ﻛﺮدﺳﺘﺎن۱۵۴۴۰۰۰۱۵۷۳۶۰۰۱۶۰۳۲۰۰۱۶۳۲۸۰۰۱۶۶۲۴۰۰
‫ﻛﺮﻣﺎن۳۱۶۳۰۰۰۳۲۰۷۰۰۰۳۲۵۱۰۰۰۳۲۹۵۰۰۰۳۳۳۹۰۰۰
‫ﻛﺮﻣﺎﻧﺸﺎه۱۹۸۳۰۰۰۱۹۸۸۲۰۰۱۹۹۳۴۰۰۱۹۹۸۶۰۰۲۰۰۳۸۰۰
‫ﻛﻬﻜﻴﻠﻮﻳﻪ و ﺑﻮﻳﺮاﺣﻤﺪ۷۱۴۰۰۰۷۲۳۸۰۰۷۳۳۶۰۰۷۴۳۴۰۰۷۵۳۲۰۰
‫ﮔﻠﺴﺘﺎن۱۹۳۵۰۰۰۱۹۴۷۸۰۰۱۹۶۰۶۰۰۱۹۷۳۴۰۰۱۹۸۶۲۰۰
‫ﮔﻴﻼن۲۵۶۰۰۰۰۲۵۶۴۰۰۰۲۵۶۸۰۰۰۲۵۷۲۰۰۰۲۵۷۶۰۰۰
‫ﻟﺮﺳﺘﺎن۱۸۳۱۰۰۰۱۸۲۶۸۰۰۱۸۲۲۶۰۰۱۸۱۸۴۰۰۱۸۱۴۲۰۰
‫ﻣﺎزﻧﺪران۳۲۰۹۰۰۰۳۲۵۰۴۰۰۳۲۹۱۸۰۰۳۳۳۳۲۰۰۳۳۷۴۶۰۰
‫مرکزی۱۴۸۵۰۰۰۱۴۸۵۸۰۰۱۴۸۶۶۰۰۱۴۸۷۴۰۰۱۴۸۸۲۰۰
‫ﻫﺮﻣﺰﮔﺎن۱۷۴۵۰۰۰۱۷۹۲۴۰۰۱۸۳۹۸۰۰۱۸۸۷۲۰۰۱۹۳۴۶۰۰
‫ﻫﻤﺪان۱۸۰۳۰۰۰۱۸۰۰۰۰۰۱۷۹۷۰۰۰۱۷۹۴۰۰۰۱۷۹۱۰۰۰
‫ﻳﺰد۱۱۱۰۰۰۰۱۱۳۹۶۰۰۱۱۶۹۲۰۰۱۱۹۸۸۰۰۱۲۲۸۴۰۰

جدول فوت ناشی از تصادف در پزشکی قانونی و سهم آن از کل آمار فوت ثبت احوال

از سال ۱۳۹۴ تا سال ۱۳۹۹

محدودهفوت تصادف ۹۹فوت تصادف ۹۸فوت تصادف ۹۷فوت تصادف ۹۶فوت تصادف ۹۵فوت تصادف ۹۴کل فوت ۹۹کل فوت ۹۸کل فوت ۹۷کل فوت ۹۶کل فوت ۹۵کل فوت ۹۴درصد از کل ۹۹درصد از کل ۹۸درصد از کل ۹۷درصد از کل ۹۶درصد از کل ۹۵درصد از کل ۹۴
آذربایجان شرقی۶۹۵۸۰۴۸۴۳۶۷۷۶۶۵۷۶۲۳۱,۳۶۵۲۳,۰۳۴۲۲,۵۲۸۲۱,۸۷۷۲۱,۸۸۴۲۱,۸۴۱۲٫۲%۳٫۵%۳٫۷%۳٫۱%۳٫۰%۳٫۵%
آذربایجان غربی۴۹۳۶۲۹۵۸۵۵۶۲۵۵۹۵۳۳۲۱,۶۴۳۱۵,۶۰۱۱۵,۰۸۰۱۴,۸۷۱۱۴,۵۹۹۱۴,۳۱۶۲٫۳%۴٫۰%۳٫۹%۳٫۸%۳٫۸%۳٫۷%
اردبیل۲۲۸۲۰۹۲۳۱۱۵۶۱۹۶۱۹۹۹,۴۱۲۷,۰۲۹۶,۸۷۵۶,۳۶۷۶,۴۶۷۶,۴۵۵۲٫۴%۳٫۰%۳٫۴%۲٫۵%۳٫۰%۳٫۱%
اصفهان۹۹۱۱,۰۵۰۱,۱۲۷۹۹۱۱,۰۲۰۱,۱۰۴۳۲,۹۷۸۲۵,۴۰۵۲۳,۸۵۱۲۳,۲۱۷۲۳,۰۱۰۲۲,۴۴۵۳٫۰%۴٫۱%۴٫۷%۴٫۳%۴٫۴%۴٫۹%
البرز۲۷۴۲۶۹۲۹۸۲۲۹۲۷۶۲۸۴۱۵,۸۵۴۱۱,۴۰۱۱۰,۶۵۶۹,۴۳۱۹,۵۳۸۸,۹۳۵۱٫۷%۲٫۴%۲٫۸%۲٫۴%۲٫۹%۳٫۲%
ایلام۱۱۰۱۶۳۱۴۷۱۵۳۱۲۶۱۷۵۳,۴۳۵۲,۵۴۳۲,۵۱۵۲,۵۴۲۲,۵۳۶۲,۵۴۶۳٫۲%۶٫۴%۵٫۸%۶٫۰%۵٫۰%۶٫۹%
بوشهر۳۲۳۳۷۲۲۷۱۲۸۹۳۳۵۳۲۷۵,۴۵۱۴,۴۸۰۴,۱۶۲۴,۳۳۰۴,۱۴۰۴,۱۴۰۵٫۹%۸٫۳%۶٫۵%۶٫۷%۸٫۱%۷٫۹%
تهران۱,۲۱۰۱,۲۴۱۱,۳۱۹۱,۲۳۱۱,۱۵۶۱,۲۱۳۸۰,۳۱۱۶۰,۷۱۲۵۷,۸۸۰۵۷,۲۸۳۵۵,۰۷۵۵۴,۲۸۸۱٫۵%۲٫۰%۲٫۳%۲٫۱%۲٫۱%۲٫۲%
چهارمحال وبختیاری۱۸۹۲۲۱۲۳۷۲۲۴۲۲۳۲۱۰۵,۳۴۵۴,۱۰۱۴,۱۰۰۴,۰۵۵۴,۲۰۷۶,۷۶۲۳٫۵%۵٫۴%۵٫۸%۵٫۵%۵٫۳%۳٫۱%
خراسان جنوبی۲۳۳۲۷۸۲۴۶۲۴۵۲۰۰۲۱۲۴,۷۳۶۴,۰۶۳۳,۸۲۶۳,۸۶۷۳,۷۵۲۳,۷۴۰۴٫۹%۶٫۸%۶٫۴%۶٫۳%۵٫۳%۵٫۷%
خراسان رضوی۹۳۱۱,۱۳۲۱,۱۲۱۱,۱۲۷۱,۱۳۳۱,۲۹۶۴۰,۷۰۴۳۱,۴۶۲۳۰,۲۷۴۳۱,۰۹۸۳۰,۴۷۵۲۹,۰۳۵۲٫۳%۳٫۶%۳٫۷%۳٫۶%۳٫۷%۴٫۵%
خراسان شمالی۲۱۲۲۳۰۲۴۶۲۹۹۲۳۰۲۵۷۵,۷۸۷۴,۸۹۸۴,۶۴۲۴,۵۶۷۴,۲۵۲۴,۲۵۱۳٫۷%۴٫۷%۵٫۳%۶٫۵%۵٫۴%۶٫۰%
خوزستان۸۶۳۹۵۸۸۴۸۸۱۱۹۰۵۸۲۱۲۷,۳۵۲۲۱,۳۵۲۲۰,۱۴۰۲۰,۶۲۷۲۰,۵۳۳۱۹,۴۵۲۳٫۲%۴٫۵%۴٫۲%۳٫۹%۴٫۴%۴٫۲%
زنجان۲۴۵۲۹۴۳۰۸۲۱۹۲۵۲۲۶۹۷,۳۲۵۵,۴۱۲۵,۲۷۴۵,۲۷۷۵,۰۶۳۵,۳۱۴۳٫۳%۵٫۴%۵٫۸%۴٫۲%۵٫۰%۵٫۱%
سمنان۲۱۶۳۰۷۳۰۶۳۱۸۲۶۱۳۰۴۴,۶۵۴۳,۶۳۱۳,۳۸۷۳,۲۶۲۳,۲۵۶۳,۲۷۹۴٫۶%۸٫۵%۹٫۰%۹٫۷%۸٫۰%۹٫۳%
سیستان وبلوچستان۱,۰۰۵۱,۰۳۵۱,۰۷۴۸۳۲۷۶۴۷۶۴۱۴,۹۹۴۱۲,۸۸۰۱۳,۵۲۰۱۵,۱۹۷۱۵,۲۶۹۱۴,۳۲۹۶٫۷%۸٫۰%۷٫۹%۵٫۵%۵٫۰%۵٫۳%
فارس۱,۲۴۱۱,۲۶۹۱,۳۵۷۱,۴۴۵۱,۴۵۸۱,۳۷۴۲۸,۹۷۶۲۲,۲۸۸۲۱,۵۵۹۲۲,۳۲۵۲۱,۹۵۰۲۱,۸۳۹۴٫۳%۵٫۷%۶٫۳%۶٫۵%۶٫۶%۶٫۳%
قزوین۲۹۸۳۰۲۳۱۷۳۱۱۳۵۵۳۶۷۸,۶۳۵۶,۲۸۵۵,۹۹۸۵,۸۵۷۵,۸۷۱۶,۲۵۳۳٫۵%۴٫۸%۵٫۳%۵٫۳%۶٫۰%۵٫۹%
قم۲۹۰۲۶۳۲۹۷۲۴۴۳۰۸۲۷۸۷,۷۷۶۶,۸۱۹۵,۹۳۳۵,۹۰۵۵,۷۳۲۵,۶۲۸۳٫۷%۳٫۹%۵٫۰%۴٫۱%۵٫۴%۴٫۹%
کردستان۳۵۶۳۴۳۴۰۹۳۸۸۳۷۴۴۱۹۱۰,۸۹۱۷,۵۲۶۷,۳۲۵۷,۲۹۲۷,۲۲۴۷,۹۷۹۳٫۳%۴٫۶%۵٫۶%۵٫۳%۵٫۲%۵٫۳%
کرمان۹۸۴۱,۰۸۷۱,۱۰۵۱,۰۹۹۹۲۰۱,۰۰۹۱۷,۷۳۲۱۴,۰۳۵۱۳,۳۳۷۱۳,۵۹۹۱۲,۸۱۷۱۲,۴۲۶۵٫۵%۷٫۷%۸٫۳%۸٫۱%۷٫۲%۸٫۱%
کرمانشاه۴۰۷۴۷۵۴۶۸۴۷۵۴۳۱۴۲۵۱۴,۳۹۷۱۱,۴۷۷۱۰,۹۷۷۱۱,۳۶۱۱۰,۷۳۹۱۰,۸۱۴۲٫۸%۴٫۱%۴٫۳%۴٫۲%۴٫۰%۳٫۹%
کهگیلویه وبویراحمد۱۸۲۲۰۶۱۸۶۱۸۳۱۶۸۱۶۸۳,۵۰۳۲,۸۷۰۲,۷۷۱۲,۷۸۷۲,۷۲۶۲,۶۵۷۵٫۲%۷٫۲%۶٫۷%۶٫۶%۶٫۲%۶٫۳%
گلستان۳۳۷۳۷۸۴۱۳۳۹۲۳۲۲۳۶۴۱۱,۸۰۵۹,۸۸۳۸,۹۸۷۸,۹۰۲۸,۶۵۱۸,۸۰۶۲٫۹%۳٫۸%۴٫۶%۴٫۴%۳٫۷%۴٫۱%
گیلان۵۳۰۵۵۷۶۶۳۶۶۲۶۲۸۶۴۹۱۹,۶۶۴۱۸,۳۷۴۱۶,۵۷۵۱۶,۱۶۲۱۵,۶۸۱۱۶,۱۶۴۲٫۷%۳٫۰%۴٫۰%۴٫۱%۴٫۰%۴٫۰%
لرستان۴۲۷۵۲۳۴۷۳۴۴۲۴۶۵۴۲۹۱۱,۵۸۷۹,۱۹۸۸,۹۳۸۸,۷۳۱۸,۳۹۴۸,۳۵۰۳٫۷%۵٫۷%۵٫۳%۵٫۱%۵٫۵%۵٫۱%
مازندران۵۶۸۶۵۴۶۳۸۶۱۸۶۵۳۷۴۷۲۱,۹۹۹۱۸,۰۹۰۱۶,۵۸۷۱۶,۱۵۸۱۶,۰۹۷۱۵,۹۰۶۲٫۶%۳٫۶%۳٫۸%۳٫۸%۴٫۱%۴٫۷%
مرکزی۵۰۷۵۴۷۵۶۸۵۱۵۵۱۳۴۹۵۱۰,۴۳۱۷,۹۸۸۷,۷۶۲۷,۸۹۷۷,۶۵۸۷,۷۰۵۴٫۹%۶٫۸%۷٫۳%۶٫۵%۶٫۷%۶٫۴%
هرمزگان۴۳۶۳۸۷۴۴۵۳۶۴۳۸۰۴۱۶۸,۰۲۲۶,۵۳۷۶,۵۰۳۶,۵۶۰۶,۶۹۳۶,۶۶۱۵٫۴%۵٫۹%۶٫۸%۵٫۵%۵٫۷%۶٫۲%
همدان۳۳۷۴۳۳۳۸۸۴۴۶۴۴۳۴۷۱۱۳,۶۷۵۱۰,۸۹۰۱۰,۳۲۷۱۰,۲۰۴۱۰,۳۰۳۹,۸۶۳۲٫۵%۴٫۰%۳٫۸%۴٫۴%۴٫۳%۴٫۸%
یزد۲۷۸۳۳۰۲۴۹۲۵۴۲۱۳۲۴۳۷,۰۷۲۴,۷۳۵۴,۷۰۵۴,۵۶۰۴,۵۰۵۴,۵۰۵۳٫۹%۷٫۰%۵٫۳%۵٫۶%۴٫۷%۵٫۴%
کل کشور۱۵,۳۹۶۱۶,۹۴۶۱۷,۱۸۳۱۶,۲۰۱۱۵,۹۳۲۱۶,۵۸۴۵۰۷,۵۱۱۳۹۴,۹۹۹۳۷۶,۹۹۴۳۷۶,۱۶۸۳۶۹,۰۹۷۳۶۶,۶۸۴۳٫۰%۴٫۳%۴٫۶%۴٫۳%۴٫۳%۴٫۵%

منابع

[۱] زنگی آبادی و همکاران (۱۳۹۱) فصلنامه راهور. سال اول شماره ۱(+)

[۲] برای نمونه مراجعه کنید به ٬ بررسی عوامل موثر بر تصادفات جاده‌ای و ارائه راهکارهایی برای کاهش آن. مورد مطالعه: منظومه روستایی جنوب خور و بیابانک٬ محمد سلیمانی و همکاران. پژوهش های جغرافیای انسانی، شماره ۶۵ پاییز ۱۳۷۸(+)

عامل موثر در تصادفدرصد از کل
فقط با عوامل انسانی۵۷%
فقط با عامل راه۳%
فقط با عامل وسیله نقلیه۲%
عوامل انسانی و راه۲۶%
عوامل انسانی و وسیله نقلیه۶%
عوامل راه و وسیله نقلیه۱%
عوامل انسانی، راه و وسیله نقلیه۴%
ناشناخته۱%
جمع۱۰۰%
سهم عوامل موثر در تصادفات جاده – منبع: سالنامه وزارت راه و ترابری ۱۳۸۴

[۳] در مدل خطی استفاده شده متغیرهای مساحت و جمعیت پس کم شدن از میانگین و تقسیم بر انحراف معیار نرمال شده و در مدلسازی استفاده شده‌اند.

[۴] برای نمونه مراجعه کنید به آمار منتشر شده توسط سازمان بهداشت جهانی(+)

[۵] وبسایت Our World in Data به نقل از سازمان بهداشت جهانی (+)

[۶] برای اطلاعات بیشتر و مشاهده تغییرات زمانی مراجعه کنید به (+)

[۷] مرکز آمار ایران- جداول آماری تصادفات(+)

[۸] مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی (+)

[۹] برای مطالعه گزارش‌های سازمان بهداشت جهانی در خصوص حوادث جاده‌ای مراجعه کنید به (+)

[۱۰] وزارت راه و شهرسازی- مراجعه کنید به صفحه ۱۲ این سند.(+)

[۱۱] آمار وزارت راه و شهرسازی –  طول راههای بین شهری و روستایی تحت حوزه استحفاظی وزارت راه و شهرسازی در سطح کشور تا پایان سال ۱۳۹۷

(+)

[۱۲]  بررسی روند تغییرات ساختار و ترکیب جمعیت کشور و آینده آن تا افق ۱۴۳۰ شمسی بر اساس

نتایج سرشماری عمومی نفوس و مسکن۱۳۹۵(+)

[۱۳] برای دیدن جزییات فرمول مراجعه کنید به (+)

Photo by Mahdi Dastmard on Unsplash

عکس روی جلد از مهدی دستمرد از وب‌سایت unsplash

نویسندگان

دانش‌آموختۀ مدیریت و تحلیلگرِ داده

دیدگاه‌ها

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *