عصر روز چهارشنبه ۲۲ مهر ۱۴۰۵ حدود ساعت ۵ چند نفر حوالی بلوار کشاورز در انجمن صنفی روزنامه‌نگاران استان تهران جمع شدند تا درباره “اصلاحات اقتصادی و ما” و تجربه‌ای که از سیاست‌گذاری‌های اقتصادی در سال‌های اخیر داشته‌اند با یکدیگر گفتگو کنند. این نوشتار روایتی است از آنچه در این نشست گذشت و در فکر حاضران نقش بست.
صحبت درباره گیت‌های رایگان مترو تقریبا جذاب‌ترین مشغولیت پساجنگ من بود. هم‌صحبت‌هایم اول با اکراه و احتیاط، مخالف یا موافق رایگان‌سازی بلیت مترو موضع می‌گرفتند اما وقتی نوبت به استدلال کردن می‌رسید، ناگهان فکرشان به پرواز در می‌آمد و چیزهایی فراتر از این مساله بیان می‌کردند. از خروجی این جستجوی فکری، مقاله‌ای نوشتم. خیال می‌کردم ماموریتم تمام شده اما آن مقاله خوانده شد، آدم‌های بیشتری به این فکرها مبتلا شدند و ماجرا ادامه یافت. در نهایت تصمیم بر این شد چند نفر اهل فن را دعوت کنیم و رسما چند ساعتی درباره این مساله گفتگو کنیم. متن پیش‌رو خلاصه‌ای از گفتگوی چهار متخصص و جمعی از مخاطبان در نشست است؛ افرادی که مثل من رایگان‌سازی حمل‌و‌نقل عمومی را – مانند گیت‌های ورودی مترو – دریچه‌ای برای ورود به موضوعات مهم‌تر دیدند.
ایستگاه‌های متروی تهران اولین جایی هستند که من و خیلی‌های دیگر هنگام ورود به آن کلانشهر تجربه می‌کنیم. اولین تصویری که می‌بینیم نیز انبوه مسافرانی است که در یک دست خود ساک و چمدان دارند، با دست دیگر با عجله به دنبال کارت بلیت مترو می‌گردند.
زمانی که بعد از آتش‌بسِ جنگِ چهل‌روزه وارد تهران مترو شدم، متوجه شدم نیازی به این کار نیست و می‌توانم بدون استفاده از کارت بلیت از گیت رد شوم. در چند روز بعد از آن نیز هربار که بدون استفاده از بلیت از گیت‌ها رد شدم، بیشتر به موضوع رایگان شدن حمل و نقل عمومی فکر کردم.
آیا رایگان کردن حمل و نقل عمومی در تهران– چه به صورت کلی و چه به صورت جزئی (مثلا چند روز در هفته) یا با راه‌های ابتکاری دیگر، می‌تواند به عنوان ایده‌ای جدید برای رویارویی با معضلات مزمن این شهر به کار گرفته شود؟
این متن خلاصه‌ای از جستجوی من برای پاسخ به این پرسش است.
اوایل فروردین سال ۱۳۹۸، سازمان هواشناسی هشدار بارش‌های شدید و وقوع سیلاب را برای مناطق مختلف ایران صادر کرد. بلافاصله خودروهای خاک‌برداری شروع به لایروبی مسیل‌های آب کردند، اما هیچ‌کس فکر نمی‌کرد سیلاب‌هایی که هشدارشان داده شده بود، خیابان‌ها و کوچه‌ها و ساختمان‌هایی را که سال‌ها پیش بستر رودخانه‌ها بوده، دوباره به تسخیر آب درآوردند، و به عنوان مثال در شیراز، تنها در عرض ده دقیقه، ۲۰۰ خودرو را واژگون نماید. در فضای خبری ناشی از آن وضعیت بود که عده‌ای مسئله خشکسالی و کم‌آبی در ایران را زیر سوال بردند و از اساس منکر آن شدند.
